Zmiany w rozwodach i alimentach c.d.
Projekt z 23 czerwca 2025 roku przewiduje w zakresie regulacji rozwodu i alimentów następujące główne zmiany:
Zmiany w rozwodach i alimentach 2025 – Rezygnacja z orzekania o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego
W obecnym stanie prawnym zasadą jest orzekanie o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego. Na wniosek stron sąd odstępuje od orzekania (art. 57 k.r.o.).
Celem projektowanej zmiany przepisów regulujących rozwód i alimenty jest likwidacja obowiązku orzekania o winie rozkładu pożycia małżeńskiego w sprawach o rozwód i separację. Zmiana ta ma skrócić postępowanie rozwodowe, zapobiec konfliktom, zapewnić ochronę intymności rozwodzących się małżonków i dostosować polskie przepisy do regulacji międzynarodowych.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu – Rezygnacja z orzekania o winie i eliminacja winy z przesłanek alimentacji po rozwodzie (art. 60 k.r.o.) ułatwi rozstrzyganie coraz częściej występujących transgranicznych spraw rozwodowych i alimentacyjnych.
W obowiązującym stanie prawnym zachodzą wątpliwości związane z dopuszczalnością orzekania o alimentach po rozwodzie według prawa polskiego, jeżeli sąd orzekł rozwód na podstawie prawa obcego, które nie zna instytucji winy, co jest współcześnie zasadą (por. post. SN z 23 marca 2016 r., III CZP 112/15)
Zmiany w rozwodach i alimentach 2025 – Uchylenie art. 56 § 3 k.r.o. (zasady rekryminacji) – dotąd rozwód nie był możliwy, gdy żądał go małżonek „wyłącznie winny”.
Artykuł 56 § 3 k.r.o ustanawia tzw. zasadę rekryminacji, czyli małżonek wyłącznie winny nie może skutecznie żądać rozwodu. Niedopuszczalność orzeczenia rozwodu następuje mimo tego, że sąd ustalił już zupełny i trwały rozkład pożycia.
Zdaniem autorów projektu – wystarczającą ochronę stanowi przepis art. 56 § 2 k.r.o., który mówi, że rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Zmiany w rozwodach i alimentach 2025 – Zmiany w alimentacji małżonka po rozwodzie
Obecne brzmienie art. 60 k.r.o.:
§ 1. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.
§ 2. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.
§ 3. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.
Poniżej tekst projektowanej zmiany art. 60 k.r.o.:
§ 1. Małżonek rozwiedziony, który na skutek rozwiązania małżeństwa nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego, mającego istotnie większe możliwości zarobkowe i majątkowe, przyczyniania się w odpowiednim zakresie do zaspokajania tych potrzeb, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego (obowiązek alimentacyjny po rozwodzie).
§ 2. Ustalając zasadność, czas trwania oraz zakres obowiązku alimentacyjnego po rozwodzie, należy uwzględnić w szczególności:
1) wiek i stan zdrowia uprawnionego oraz zobowiązanego;
2) sprawowanie pieczy nad dziećmi przez uprawnionego lub zobowiązanego;
3) sposób wykonywania obowiązków w czasie trwania małżeństwa;
4) czas trwania małżeństwa;
5) obowiązki o charakterze alimentacyjnym obciążające uprawnionego lub zobowiązanego;
6) pozostawanie przez uprawnionego w faktycznym pożyciu z inną osobą niż małżonek rozwiedziony.
§ 3. Obowiązek alimentacyjny po rozwodzie może zostać ustalony na czas oznaczony nie dłuższy niż pięć lat. Ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego może ustalić ten obowiązek na czas nieoznaczony albo przedłużyć go na dalszy czas oznaczony lub nieoznaczony.
§ 4. Obowiązek alimentacyjny po rozwodzie wygasa w razie zawarcia przez uprawnionego małżeństwa.
§ 5. Jeżeli przemawiają za tym potrzeby uprawnionego oraz pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, obowiązek alimentacyjny po rozwodzie może zostać spełniony przez świadczenie jednorazowe, w szczególności przez zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej lub przeniesienie prawa majątkowego.
Określenie „w odpowiednim zakresie” oznacza, że przepisy nie przyznają byłemu małżonkowi prawa do równej stopy życiowej z drugim małżonkiem po rozwiązaniu małżeństwa.Podstawową przesłanką obowiązku alimentacyjnego po rozwodzie jest to, że na skutek rozwiązania małżeństwa jeden z małżonków „nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb”. W nowym art. 60 § 1 k.r.o. niedostatek nie stanowi jedynej przesłanki alimentacji po rozwiązaniu małżeństwa. W określeniu: „nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb” mogą, w okolicznościach konkretnej sprawy, mieścić się różne sytuacje.
Jeżeli na przykład w czasie małżeństwa małżonkowie żyli na wysokim poziomie, a do rozpadu małżeństwa doszło z przyczyn leżących po stronie małżonka mającego istotnie większe możliwości zarobkowe i majątkowe, to drugi małżonek, który ma te możliwości niższe w związku ze sposobem wykonywania obowiązków w czasie trwania małżeństwa, w szczególności z uwagi na osobiste sprawowanie pieczy nad dziećmi i dbanie o wspólne gospodarstwo domowe, może być uprawiony do uzyskiwania świadczeń mających na celu w odpowiednim zakresie zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb.
Obowiązek alimentacyjny po rozwodzie będzie spoczywał wyłącznie na małżonku rozwiedzionym, który ma znacznie większe możliwości zarobkowe i majątkowe niż drugi z małżonków. Niewielka różnica w tych możliwościach nie uprawnia do alimentacji.
Obowiązek alimentacyjny po rozwodzie, tak jak obowiązki określone obecnie w art. 60 k.r.o., ustanie w razie zawarcia przez uprawnionego kolejnego małżeństwa (nowy art. 60 § 4 k.r.o.) i w razie śmierci zobowiązanego lub uprawnionego (art. 139 k.r.o. w zw. z art. 61 k.r.o.).
Dodatkowo, w wyjątkowych okolicznościach obowiązek alimentacyjny po rozwodzie będzie mógł zostać od początku ustalony na czas nieoznaczony.
W projektowanym art. 60 § 5 k.r.o. przewidziano możliwość spełnienia obowiązku alimentacyjnego po rozwodzie, w całości lub części, przez świadczenie jednorazowe, w szczególności przez zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej lub przeniesienie prawa majątkowego.W zakresie kosztów sądowych rozwodu – projekt przewiduje, że opłata sądowa od pozwu w sprawach o rozwód i separację tak jak obecnie wynosić będzie 600 zł. Natomiast wyłączone zostanie zwracanie połowy tej opłaty po zakończonym postępowaniu w razie orzeczenia rozwodu lub separacji na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie.
Procedowane zmiany w rozwodach i alimentach obejmują kilka projektów ustaw o różnym stopniu zaawansowania. Główna zmiana przewiduje możliwość rozwodu przez urzędnikiem USC (pod pewnymi warunkami). Ale o tym w innym wpisie.
Czy planowane zmiany w rozwodach i alimentach uproszczą proces rozwodowy, a rozwód będzie mniej traumatyczny? Zobaczymy.
W niniejszym wpisie korzystałam z treści i uzasadnienia do projektu z 23 czerwca 2025 r.
Zmiany w rozwodach i alimentach 2025 – więcej o projektowanych zmianach też we wcześniejszym wpisie: